W Sandomierskiej Puszczy

teksty

„Jeżeli człowiek codziennie spędza większość czasu spacerując po lasach, albowiem je kocha, grozi mu niebezpieczeństwo, że uznają go za próżniaka, lecz jeżeli cały dzień jako spekulant wycina te lasy i przedwcześnie ogołaca ziemię, uchodzi za pracowitego i przedsiębiorczego obywatela.”
Henry David Thoreau „Walden”

_________________________________________________________________________

„Galicyjski rolnik w ogóle, a szczególnie na niżu nie patrzy przyjaźnie na las, tę- pienie lasu i karczunek to jego ideały; gleba nie wchodzi tu w rachunek, byle rok, dwa wydała jaki taki plon żyta, a potem… może sobie leżeć pustynią […] Pagóry piaszczyste, usilną pracą przyrody w przeciągu setek wieków zalesione i materią pruchnową w wierzchniej warstwie spojone, naraz z pokrywy leśnej ogołocone, na wpływ powietrza wystawione, bydłem i wozami stratowane i porznięte, korczunkiem podziurawione, pługiem rozdarte, musiały się stać pastwą wiatrów. Pasterz dla zabawki, woźnica w drodze dla potrzeby, przemysłowiec wiejski tytułem rozwoju drobnego przemysłu, wykopują długie sosnowe korzenie do użycia zamiast sznurów lub wyrobu koszyków (w Ostrowie Tuszowskim), naruszają jeszcze więcej spoistość piasku i przyczyniają się […] do prędszego rozwiania pagórka. Najrozleglejsze wydmy rozsiadły się w dawnym cyrkule rzeszowskim, a w teraź- niejszych powiatach Nisko, Tarnobrzeg, Dąbrowa, Mielec, Kolbuszowa. […] Mógłbym naliczyć wiele gmin, gdzie domy po dachy piaskiem zasypane, a prawie wszystkie pola orne, łąki, pastwiska w prawdziwie lotne wydmy przemienione zostały. Podobny los spotkał gminy: Domostawę, Pysznicę, Ulanów, Przyszów Kameralny, Przyszów Szlachecki, Wolę Zarzycką, Rudnik, Pniów, Chwałowice, Żupawę, Radomyśl itd. W tych i w wielu innych miejscowościach zaprzestano uprawy roli prawie zupełnie”
E. Hołowkiewicz, Obrazy fizjograficzne Galicyi. Wydmy galicyjskiego niżu,

__________________________________________________________________________

„W Żupawie (Tarnobrzeskie) i Domostawie (Niżańskie) lotne piaski wymusiły przeniesienie części domów. Obok wymienionych już miejscowości podobne problemy dotykały także mieszkańców Kłyżowa czy Ostrów Tuszowskich. W tej ostatniej miejscowości obszar wydm zajmował około 230 ha, a jej mieszkańcy – zdaniem Hołowkiewicza – powinni otrzymać patent za planowe niszczenie lasu i wzorowe tworzenie wydmisk.”
„Żródła kultury ludowej Puszczy Sandomierskiej” MKL Kolbuszowa